Donuk Omuz Nedir?

Donuk omuz — tıbbi adıyla adheziv kapsulit — omuz ekleminin etrafındaki kapsülün kalınlaşması, sertleşmesi ve büzüşmesi sonucu omuz hareketlerinin hem aktif hem pasif olarak ileri derecede kısıtlanmasıdır. Halk arasında "omuz tutulması" olarak da bilinir.

Donuk omuz 40-60 yaş aralığında, kadınlarda erkeklerden 2-3 kat fazla görülür. Genel popülasyonda %2-5 sıklığındadır, ancak diyabetli hastalarda %20'ye çıkar. Bir omzu donmuş hastaların %30-40'ında 5 yıl içinde diğer omuz da donar.

Donuk Omuz Aşamaları

Donuk omuz 3 belirgin fazdan geçer ve toplam süreç tedavi edilmezse 18-30 ay sürebilir. Erken tedavi süreci kısaltır.

Aşama 1: Donma Fazı (Ağrılı Faz) — 6 hafta-9 ay

• Omuzda giderek artan ağrı
• Geceleri uyandıran zonklayıcı ağrı (omuz üstünde yatamama)
• Hareket açıklığı kademeli azalır
• "Hareket edersem ağrıyor → hareket etmiyorum → daha çok donuyor" döngüsü

Aşama 2: Donmuş Faz — 4-12 ay

• Ağrı azalır ama hareket kısıtlılığı artar
• Omuz "kilitli" hisseder
• Saç tarama, arka cebe ulaşma, sırtta sutyen takma imkansız
• Skapular hareket dominant olur (omuz sabit kalır, kürek kemiği telafi yapar)

Aşama 3: Çözülme Fazı — 6-24 ay

• Hareket açıklığı kademeli geri kazanılır
• Bu faz fizyoterapi ile dramatik şekilde hızlanır

Risk Faktörleri

• Diyabet: en güçlü risk faktörü, hastalık 4-6 kat sık
• Tiroid disfonksiyonu (özellikle hipotiroidi)
• Travma sonrası immobilizasyon (atel, alçı 2+ hafta)
• Cerrahi sonrası (mastektomi, kalp ameliyatı)
• Parkinson hastalığı
• Otoimmün hastalıklar
• Stres + uzun süre tek pozisyonda kalma

Tipik Belirtiler — Tanıyı Koyduran 3 İşaret

1. Aktif ve pasif hareket eşit kısıtlı — siz kaldıramadığınız gibi, fizyoterapist de kaldıramaz (rotator cuff yırtığında pasif daha iyidir)
2. External rotation kaybı — el dirsekte 90° iken dış rotasyon yapamama (en erken sinyal)
3. Skapular kompansasyon — kolu kaldırmaya çalışırken kürek kemiği aşırı yükselir

Konservatif Tedavi Yaklaşımı

Donuk omuzun %90'ı cerrahi olmadan çözülür. Ancak doğru evreye uygun tedavi şarttır.

Donma Fazında (Ağrılı): "Az ama Sürekli"

• Aşırı germe YASAK — kapsülü daha çok inflame eder
• Ağrı modülasyonu: TENS, ısı uygulama, soğuk
• Hafif eklem mobilizasyonu (Grade 1-2, sadece dolaşım için)
• Postür eğitimi — başınızı önde tutmak omuzu daha çok bloke eder
• Kortikosteroid enjeksiyonu bu fazda en etkili — 1 tek doz, %70-80 hasta belirgin rahatlık

Donmuş Fazda: "Yoğun Mobilizasyon"

• Maitland Grade 3-4 mobilizasyon: kapsülün stretch'leyici teknikler
• Mulligan MWM: ağrısız hareketle eklem yüzey kaymasını düzeltme
• Aşamalı germe protokolü: günde 3-4 kez, 30 saniye × 3 set, hafif ağrı sınırında
• Wand exercises (sopayla iki elli germe)
• Pendulum egzersizleri (Codman) — tek başına yetmez ama destekleyicidir
• Kapsülogram rehberliğinde manipülasyon (anestezi altında, dirençli vakalarda)

Çözülme Fazında: "Güçlendirme + Fonksiyonel"

• Rotator cuff güçlendirme (theraband, hafif ağırlık)
• Skapular stabilizasyon (alt trapezius, serratus anterior)
• Fonksiyonel hareket eğitimi (saç tarama, sırtla giyinme, dolap üstüne uzanma)
• Sport-specific (tenis, yüzme, çağrışım sporları için)

Ek Tedaviler

Hidrodilatasyon

Eklem kapsülüne anestezi + steroid + serum karışımı basınçlı enjeksiyon ile kapsülü germek. Donmuş fazda %60-70 etkin, fizyoterapi ile birleştirildiğinde sonuç daha iyi.

Manipülasyon Anestezi Altında (MUA)

Hasta uyutulurken cerrahın omzu kontrollü zorla hareket ettirmesi. Dirençli vakalar için, riskleri var (kırık, dislokasyon). Sonrasında 6-12 hafta yoğun fizyoterapi şart.

Artroskopik Kapsüler Gevşetme

Cerrahi son seçenek — adhezyonların artroskopik kesilmesi. 6 ayda iyileşmeyen vakalar. Cerrahi sonrası 12 hafta rehabilitasyon programı zorunludur.

Neden Evde Fizyoterapi?

Donuk omuz hastaları uzun bir tedavi süreci (8-16 hafta, haftada 2-3 seans) yaşar. Klinik trafiği + saatlik bekleme + giyinme/soyunma her seans 2-3 saat zaman alır. Çoğu hasta bu yoğunluğu sürdüremez ve tedavi yarım kalır.

EveFizikTedavi'nin evde donuk omuz programı:

• Haftada 2-3 seans, fizyoterapist evinize gelir
• 60 dakikalık seans + 15 dakika ev programı kontrolü
• Skapular dengeyi günlük postürünüzde gözlem (mutfakta, masada)
• Aile üyelerine pasif germe öğretimi (gün içinde de uygulanabilir)
• Ev ortamına uygun egzersiz (kapı çerçevesi germesi, tezgah destekli pendulum)

İyileşme Süresi Beklentisi

• Hafif vaka + erken tedavi: 8-12 hafta
• Orta vaka: 12-20 hafta
• Şiddetli + diyabetli: 6-12 ay
• Tam hareket açıklığı geri kazanımı her zaman mümkün değil — son %10-15 kalıcı kısıtlanma kalabilir, fonksiyonel olarak günlük yaşamı etkilemez

💡 Önemli not: Donuk omuz sabırla aşılan bir hastalıktır. Hastaların en sık yaptığı hata "egzersizden bıkıp bırakma". Düzenli egzersizle çoğu hasta işine, sporuna, normal yaşamına döner.